Babunların Kronik Stresin Ömrü Üzerindeki Etkileri
Biyologlar tarafından yapılan bir çalışma, Kenya’nın geniş ovalarında yaşayan dişi babunların kronik stresin ömrü nasıl kısalttığını gösteriyor. Araştırmacılar, yaklaşık 300 babunu yaşamlarının her evresinde takip etmiş ve ilginç bulgular elde etmiş.
Dişi babunlar, karmaşık sosyal yapılar, kuraklık, yağmur sezonları ve üreme durumları gibi faktörler nedeniyle hayatları boyunca yüksek seviyelerde stres hormonuna maruz kalıyorlar. Bu durum, stres hormonları düşük seviyelerde olanlara göre daha yüksek ölüm riski taşıyor.
Amboseli Babun Projesi kapsamında gerçekleştirilen çalışmada, bilim insanları babunların hareketlerini doğumdan ölüme kadar izlemiş ve glukokortikoid seviyelerini belirlemek için defalarca dışkı örnekleri analiz etmişler.
Yapılan uzun vadeli çalışmalar sonucunda, glukokortikoid seviyeleri yüksek olan dişi babunların daha genç yaşta ölme eğiliminde olduğu ortaya çıkmış. Araştırmacılar, glukokortikoid seviyelerinin sürekli yüksek olmasının ömrü yaklaşık 5,4 yıl kadar kısaltabileceğini gösteren bir model geliştirmişler.
Çalışma, stres regulasyonunda hormonların sağlık üzerindeki olumsuz etkilerini gösteriyor. Araştırmacılar, glukokortikoidlerin kalp damar hastalıkları ve bağışıklık sisteminin zayıflaması gibi sağlık sorunlarına yol açabileceğini belirtiyorlar.
Campos, insanlardaki stres hormonları ve yaşam süresi arasındaki ilişkiyi anlamak için babunları model olarak kullanmanın önemli olduğunu vurguluyor. Her iki türde de benzer sosyal yapı ve tepkiler bulunduğu için babunlar, insanlar için önemli bir referans olabilir.
Çalışmada sadece dişi babunlara odaklanılmış olup, erkek babunların takibi zor olduğu için çalışmada yer almamışlar. Ancak, bu çalışmanın yabani hayvanlarda stresin ömrü nasıl etkilediğine dair önemli bir bulgu olduğu belirtiliyor.
Sonuç olarak, bu araştırma yabani hayvanlarda stresin yaşamı nasıl etkilediğini anlamak için önemli bir adım olmuştur. Babunlar üzerinde yapılan çalışmalar, glukokortikoidlerin sağlık üzerindeki olumsuz etkilerini göstererek insanlar için de ders çıkarılacak sonuçlar ortaya koymaktadır.
Yazar: Emily Cerf/Popular Science. Çeviren: Ozan Zaloğlu.
