“`html

Giderek Zorlaşan Koşullarda Hayatta Kalma Mücadelesi: Türkiye’de Araştırmacı Gazetecilik

Türkiye’de araştırmacı gazetecilik, bir yandan azim ve özverinin bir ürünü, diğer yandan ise günümüz koşullarında giderek yüksek maliyetli bir meslek haline geliyor. Ekonomik belirsizliklerin ve sürekli değişen siyasi gündemin hüküm sürdüğü bir ortamda, bu alanda faaliyet gösteren gazeteciler nasıl hayatta kalabilmektedir?

ELİF AKGÜL

Hızla değişen bir haber ortamında, ekonomik güvencesizlik ve siyasi baskılara rağmen birçok gazeteci, derinlemesine araştırma yapabilmek için çaba sarf ediyor. Uzun süren haberler için yeterli kaynak ayrılmadığı ve zaman baskısının ön planda olduğu bir sektörde, gazeteciler kaliteden ödün vermeden araştırmaya devam etmenin yollarını arıyor. Canan Coşkun, Doğu Eroğlu ve Tunca Öğreten, araştırmacı gazeteciliğin karşılaştığı zorlukları P24’e aktardı.

Gazeteciler, hem kaynak bulmak hem de yeterli zaman harcamak konusunda daha fazla zorlandıklarını dile getiriyor. Son yıllarda muhabirlerin yerini alan masa başı çalışan editörler, sahadaki özgün haberciliği önemli ölçüde azaltmış durumda. Ekonomik koşullar, uzun süreli araştırmaların neredeyse imkansız hale gelmesine yol açarken, bu durum özellikle mesleğe yeni adım atan genç gazetecileri olumsuz etkiliyor. Birçok yeni mezun, giderek daha fazla serbest çalışmaya yönelmekte. Bilgiye erişimdeki sınırlamalar ve kutuplaşmış medya yapısı, gazeteciliğin tarafsızlığını ciddi şekilde tehdit ediyor.

Hız ve Gündem Baskısının Etkileri

Dijital çağda medya, anlık habercilik anlayışını benimsemiş durumda. Doğu Eroğlu’nun belirttiği gibi, “her gün çok sayıdaki haberin anında girildiği editörlerin sayısı katlanarak artmakta; buna karşın, sahada özgün içerik üretecek muhabirlerin sayısı ve etkisi azalmış durumda.” 15 yıl önce muhabirlerin lehine olan denge, bugün tartışılmaz bir şekilde değişti. Araştırmacı gazeteciliğin, bu koşullar altında “lüks” bir hal alması ve hızın belirlediği gündemin haberlerin ömrünü kısaltması dikkat çekici.

Canan Coşkun, Türkiye’de haberin hızla tüketilen bir malzeme haline olduğunu vurguluyor: “Yarı zamanlı editör, yarı zamanlı muhabir olarak çalışıyorum. Hazırladığım haberlerin çoğu Türkiye iç siyaseti tarafından gölgede kalıyor ve önemli dosyalar bile görünmez hale geliyor. Bu ülke, hak ihlallerinin sıklıkla yaşandığı bir yer, bu yüzden her zaman yeni haber kaynağı bulmak mümkün. Ancak bu haberlerin ömrü oldukça kısa.” Coşkun, özel bir haberin ömrünün “belki bir saat, belki daha kısa” olduğunu ekliyor. Geçmişte özel haberler Meclis gündemlerine taşınırken bugün bu durum büyük ölçüde azalmış durumda.

Ekonomik Zorluklar ve Gazeteci Yoksulluğu

Araştırmacı gazeteciliğin karşılaştığı diğer bir engel ise ekonomik zorluklar. Eroğlu, “medyada birkaç istisna dışında, gazetecilik yapanların çoğu insan onuruna yakışır maaşlar kazanamıyor” diyerek, gazeteci yoksulluğunun mesleği nasıl etkilediğini anlatıyor. Bu durum, mevcut gazetecilerin yanı sıra mesleğe girmek isteyen gençleri de olumsuz etkiliyor. Eroğlu, “Gazeteci yoksulluğu, haber merkezlerini zayıflatmakta ve üzerimize yüklenebilecek meslektaş sayısını azaltmakta” diyor.

Tunca Öğreten ise araştırmacı gazeteciliğin önemine dikkat çekiyor: “Araştırmacı gazetecilik, yoğun baskı ve kutuplaşmanın etkisiyle kaynaklarda azalma yaşıyor.” Öğreten, medya kurumlarının siyasi pozisyonları doğrultusunda haber akışlarının da yanlı hale geldiğini vurguluyor. Türkiye’de açık kaynak verilerine ulaşmanın zorluğu da bu konunun bir parçası olarak öne çıkıyor. “Şeffaflık eksikliği, araştırmacı gazetecilerin doğru bilgi ve verilere ulaşmasını engelliyor” diyor.

Freelance Gazetecilik: Avantajlar ve Dezavantajlar

Son yıllarda serbest çalışma sisteminin yaygınlaşması, gazetecilere bir tarafı özgürlük sunarken, diğer yandan ele aldıkları konularda derinleşmelerini zorluyor. Eroğlu, “Deneyimli gazeteciler geçmişte oluşturdukları finansal kaynaklarla telif pazarlığı yapabilirken, genç gazeteciler bu imkandan yoksun kalıyor,” diyor. Öğreten, sahaya daha çok inerek bu durumu aşmaya çalışıyor: “Analyzing information through contacts from different social classes and independently verifying details to create investigative journalism is essential for me.”

Bu zorlu ortamda gazeteciler farklı yöntemlerle mücadele etmeye devam ediyor. Eroğlu, “Toplumdan gizlenen bilgileri açığa çıkarmaya çalışıyoruz” diyor. Bu sürecin nasıl sürdürülebilir olduğunu ise şu şekilde tarif ediyor: “Araştırma süreçlerimizde belgeleme standartlarını belirliyor, doğru ekipleri oluşturuyor ve mali kaynakları bulmaya çalışıyoruz.”

Türkiye’de araştırmacı gazetecilik, ekonomik, yapısal ve politik baskılara karşı direniş göstererek var olmaya çalışıyor. Freelance üretim, dayanışma ya da inatla, gazeteciler bu mücadelede işlerine olan tutkularını koruyor. Coşkun’un da belirttiği gibi, “Haberi yeniden değerli kılmak, araştırmacı gazeteciliğin en büyük hedeflerinden biri.”

Etiketler: araştırmacı gazetecilik, gazetecilik, medya

“`