Yusuf Arslan
9 Haziran 2026
Bu bahar Stanford Üniversitesi’nden mezun olan Theo Baker, diğer öğrencilerin ulaşamadığı önemli bir başarıya imza attı: “Dünyayı Nasıl Yönetirsin: Stanford Üniversitesi’nde İktidar Eğitimi” adlı kitabı ile Pulitzer Ödülü’ne eş değer George Polk Ödülü’nü kazandı. Baker, kitabında Stanford’un girişimcilik kültürünün karanlık yönlerini ele alıyor. İncelemeler sırasında, Stanford’daki girişimciliğin sadece bir hedef değil, aynı zamanda içselleştirilmiş bir baskı haline geldiği görülüyor.
Baker, kitabında “Stanford içindeki Stanford” olarak tanımladığı gizli bir dünyayı anlatıyor. Bu dünya, risk sermayesi sahiplerinin 18 yaşındaki öğrencilere kapı açtığı, “önfikir” aşamasında yüzbinlerce dolarlık fonların dağıtıldığı bir ortamdan oluşuyor. Ayrıca, mentörlük anlayışı da belirsiz bir istismar sınırına sahip.
Girişimcilik baskısı, yıllar önce öğrencilerin dışarıdan hissettiği bir olgu iken, günümüzde bu baskıyı içselleştiren öğrencilerin kampüse geldiği görülüyor. Stanford’un öne çıkan startup dersi hocası Steve Blank, burayı “yatılı bir inkübatör” olarak tanımlıyor; bu ifade, övgüden çok bir eleştiri niteliği taşıyor. Girişimcilik hayalleri, öğrencilerin sıradan yaşam hedeflerinin geride kalmasına neden oluyor. Aileyle vakit geçirme, sosyal bağlar kurma gibi önemli deneyimler, genellikle göz ardı ediliyor.
Yirmi beş yaşında büyük miktarda para toplayabilen bir girişimci, her türlü iş dinamiğini öğrenmiş olabilir, ancak aynı zamanda ailesinden uzaklaşmış ve sağlıklı bir yaşam deneyiminden mahrum kalmıştır. Baker’ın kitabı, bu baskı sisteminin yalnızca dolandırıcılıkla sınırlı kalmadığını, aynı zamanda kişisel maliyetlerin de derinlemesine incelenmesi gerektiğini vurguluyor. Oluşmayan sosyal ilişkiler, ertelenen yaşam hedefleri ve istatistiksel olarak yüksek başarısızlık oranları, bu sistemin gerçek bedelini oluşturuyor.
